کیسه کلستومی چیست و نحوه نصب آن چگونه است؟

خروج مدفوع از مقعد به علت ابتلا به بعضی از بیماری‌ها امکان‌پذیر نخواهد بود. در این مواقع عمل جراحی به اسم کلستومی با هدف خارج‌کردن بخشی از روده بزرگ یا کولون از طریق ایجاد سوراخی روی پوست شکم انجام می‌شود.

کیسه کلستومی برای کنترل بوی مدفوع و جمع‌آوری بهداشتی آن بدون آلوده‌شدن پوست و لباس مورداستفاده قرار می‌گیرد. به‌طورکلی این کیسه‌ها را در دو دسته یک‌تکه و دوتکه تقسیم‌بندی می‌کنند. با وجود این زیرمجموعه‌های دیگری با ویژگی‌ها و کاربردهای مختلف برای آن‌ها در نظر می‌گیرند. برای آشنایی بیشتر با این عمل جراحی، کیسه کلستومی، انواع، نحوه نصب و تعویض آن تا انتهای این مقاله با ما همراه باشید.

کلستومی چیست؟

معمولاً در صورت ابتلای افراد به سرطان رکتوم غده‌های سرطانی با برداشتن رکتوم از بدن بیمار بیرون آورده می‌شوند. پس از این عمل در مواقعی که امکان اتصال مجدد روده‌ها به یکدیگر وجود ندارد، عمل کلستومی انجام می‌شود. در این مواقع بیمار نمی‌تواند به طور معمول عمل دفع را انجام دهد. به همین دلیل جراح طی این عمل بخشی از روده بزرگ یا کولون را از طریق سوراخ ایجادشده روی پوست شکم که با نام استوما شناخته می‌شود، خارج می‌کند.

در بعضی از انواع این عمل باید حفره‌ای بزرگ روی شکم ایجاد شود. درحالی‌که بعضی از آن‌ها از طریق ایجاد سوراخی کوچک انجام می‌شوند. همچنین باتوجه‌به شرایط بیمار امکان ایجاد استوما در قسمت چپ، راست یا وسط شکم وجود دارد.

کلستومی به چند دسته تقسیم میشود؟

این عمل بر اساس بخشی از روده که از سوراخ ایجادشده روی پوست شکم خارج می‌شود در چندین دسته زیر قرار می‌گیرد.

سیگموئید

سیگموئید رایج‌ترین نوع این عمل است که در آن قسمت انتهای روده بزرگ یعنی جایی که مواد دفعی از آن به روده راست منتقل می‌شوند، از بدن خارج می‌شود. مدفوعی که پس از انجام این عمل جراحی تشکیل شده و به کیسه کلستومی منقل می‌شود، جامد و طبیعی است.

عرضی

سوراخ شکم در عمل عرضی در قسمت عبور کولون از ناحیه بالایی شکم ایجاد می‌شود. مدفوع تشکیل‌شده پس از انجام این عمل به دلیل عبورنکردن از بخش زیادی از روده حاوی مقدار زیادی آب بوده و به همین علت نرم‌تر از حالت معمولی است. نوع عرضی با استفاده از سه روش لوپ، تک لوله‌ای و دو لوله‌ای انجام می‌شود.

لوپ (Loop Colostomy)

در این روش هنگام ایجاد استوما کولون از روده راست جدا نمی‌شود و به همین دلیل در بعضی مواقع مدفوع یا گاز از رکتوم عبور می‌کند.

تک لوله‌ای (single-barrel)

عمل تک لوله‌ای دائمی است و طی آن کولون زیر کلستومی یعنی رکتوم و دهانه مقعد به طور کامل برداشته می‌شود.

دو لوله‌ای (double-barrel)

این عمل به ندرت مورداستفاده قرار می‌گیرد و برای انجام آن کولون به دو قسمت تقسیم می‌شود که هرکدام از آن‌ها نیاز به استومای جداگانه‌ای دارند. در این عمل مدفوع از یکی از مجاری و مخاط ایجادشده در روده بزرگ از مجرای دیگر خارج می‌شوند.

نزولی

استوما در عمل نزولی در قسمت چپ شکم ایجاد می‌شود. به ‌این‌ علت که پس از این عمل مدفوع از بخش زیادی از روده‌ها عبور می‌کند حالت سفت‌تری دارد.

صعودی

استوما در عمل صعودی نزدیک ابتدای روده بزرگ ایجاد می‌شود. جذب آب در روده بزرگ بسیار کم است و در نتیجه مدفوع ایجادشده پس از این عمل حالت مایع دارد. عمل صعودی نیز مانند دو لوله‌ای به‌ندرت انجام می‌شود.

کیسه کلستومی چیست؟

بعد از جراحی روده راست یا رکتوم با هدف کنترل مدفوع و ترشحات دفعی از کیسه کلستومی استفاده می‌شود. بعد از انجام این عمل جراحی فرد قادر نیست مدفوع را از طریق مقعد و به طور معمول دفع کند. به همین علت مدفوع از طریق سوراخ ایجادشده روی شکم دفع می‌شود. این کیسه برای کنترل بوی مدفوع، جمع‌آوری تمیز و بهداشتی آن و جلوگیری از آلوده‌شدن پوست و لباس مورداستفاده قرار می‌گیرد.

این محصولات مقاوم به‌وسیله چسب مخصوص به مدت ۳۰ ثانیه به شکم چسبانده می‌شوند و از خارج‌شدن بو و ایجاد آلودگی جلوگیری می‌کنند.

انواع کیسه کلستومی

به‌طورکلی انواع این کیسه‌ها در دو زیرمجموعه یک‌تکه و دوتکه طبقه‌بندی می‌شوند. با وجود این مدل‌های دیگری از آن‌ها وجود دارند که با اهداف گوناگون مورداستفاده قرار می‌گیرند. مانند:

کیسه یک‌تکه

کیسه‌های یک‌تکه یک‌بارمصرف و نامرئی هستند و از زیر لباس مشخص نمی‌شوند. قیمت کیسه کلستومی یک‌تکه تفاوت چندانی با سایر مدل‌های این کالای طبی ندارد. با وجود این نیاز به استفاده از خمیرهای محافظ، نوار و چسب برای اتصال آن‌ها به استوما هزینه مصرف آن‌ها را افزایش می‌دهد. همچنین نیاز به تعویض مداوم باعث افزایش احتمال بروز حساسیت‌های پوستی می‌شود.

کیسه دوتکه

نیاز به تعویض این کیسه‌ها کمتر از نوع یک‌تکه است که همین ویژگی احتمال بروز حساسیت‌های پوستی را کاهش می‌دهد. تعویض آسان و طراحی و تولید در ابعاد کوچک و بزرگ برای مکان‌های مختلف از ویژگی‌های مفید این محصولات به شمار می‌روند.

کیسه قابل شستشو

امکان تخلیه و استفاده مجدد از کیسه‌های قابل شستشو آن‌ها را به محصولاتی اقتصادی تبدیل کرده است. این کالاها در دو نوع یک‌تکه و دوتکه طراحی می‌شوند و برای دفع مدفوع به‌صورت مایع و جامد مناسب هستند.

کیسه قابل برش

در صورت متناسب نبودن اندازه کیسه با استوما احتمال تراوش مواد دفعی به بیرون و آلودگی پوست و لباس وجود دارد. بنابراین پیشنهاد می‌کنیم که اگر اندازه دقیق استومای خود را نمی‌دانید از کیسه‌های قابل برش استفاده کنید.

کیسه ته بسته

امکان تعویض این محصولات پس از گذشت دو تا سه روز وجود دارد. به همین علت کیسه کلستومی ته بسته برای افرادی مناسب است که مشغله زیادی دارند و نمی‌توانند به طور مداوم آن را تعویض کنند.

کیسه‌های شفاف و مات

این کالاهای طبی از نظر نوع رنگ در دو دسته مات و شفاف قرار می‌گیرند. از مزایای انواع شفاف می‌توانیم به امکان مشاهده میزان پر بودن آن‌ها اشاره کنیم. با وجود این به دلیل مخفی نگه‌داشتن مواد دفعی مورد استقبال بسیاری از افراد قرار گرفته‌اند.

استفاده از کیسه کلستومی به صورت دائمی

بعضی از مدل‌های این محصول به‌صورت موقت و تا زمان بهبود کولون استفاده می‌شوند و امکان جداسازی آن‌ها با تجویز پزشک وجود دارد. بعضی دیگر که آن‌ها را با نام کیسه کلستومی دائمی می‌شناسند در مواقعی که قسمت زیادی از روده برداشته شده و امکان اتصال مجدد روده‌ها وجود نداشته باشد، برای بیمار تجویز می‌شوند.

معمولاً افراد ناچارند در صورت برداشتن روده بزرگ، کولیت اولسراتیو، انسداد روده، دیورتیکولیت، سرطان روده بزرگ، بیماری کرون، سندروم روده تحریک‌پذیر، ناهنجاری‌های وراثتی مرتبط با ساختار روده از بدو تولد و رشد پولیپ‌های غیرعادی در روده بزرگ از این محصول استفاده کنند.

نحوه‌ی نصب و تعویض کیسه کلستومی چگونه است؟

برای نصب یا تعویض این کیسه‌ها باید ابتدا دست‌های خود را با آب و صابون بشویید و به طور کامل خشک کنید. به‌منظور برداشتن کیسه قبلی دو طرف لبه چسب را بگیرید و آن را به‌آرامی از پوست جدا کنید. اطراف استوما را به‌وسیله دستمال مرطوب تمیز کرده و کیسه‌ای با ابعاد متناسب استوما انتخاب کنید.

پس از جداکردن چسب کیسه حفره آن را داخل مجرای استوما قرار دهید و با استفاده از چسب آن را به پوست شکم متصل کنید. با هدف ایجاد چسبندگی بیشتر می‌توانید از پودر یا خمیرهای مخصوص نیز استفاده کنید.

سخن پایانی

کیسه کلستومی با هدف کنترل بوی مدفوع، نگهداری آن و جلوگیری از آلوده‌شدن پوست و لباس پس از انجام عمل جراحی کلستومی مورداستفاده قرار می‌گیرد. پیشنهاد می‌کنیم که هنگام تهیه کیسه کلستومی از فروشگاه اینترنتی تجهیزات پزشکی طب تولید به نکاتی مثل انتخاب نوع مناسب، هزینه مقرون‌به‌صرفه، راحتی بیمار و به‌حداقل‌رساندن احتمال بروز حساسیت‌های پوستی توجه کنید.